Wednesday, 17/07/2019|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử TRƯỜNG THCS VĨNH TUY
A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

GÓC HỌC TẬP: SANG THU – PHÚT GIAO MÙA CỦA HỮU THỈNH

Chẳng biết tự bao giờ, đất trời có mùa thu và cũng chẳng biết tự bao giờ, hương sắc mùa thu khiến cho các tao nhân mặc khách ngây ngất thả hồn vào mấy vần thơ.

lắng lại, đang trầm xuống. Một chữ “dềnh dàng” mà nói lên được cái dáng vẻ khoan thai của dòng sông mùa thu. Ngỡ như nó được nghỉ ngơi thoải mái khi mùa nước lũ đi qua. Đối lập với hình ảnh đó là hình ảnh đàn chim bắt đầu vội vã bay về tổ lúc hoàng hôn. Từ “bắt đầu” trong ý thơ được dùng rất độc đáo, bắt đầu vội vã chứ không phải là đang vội vã. Phải tinh tế lắm, yêu và gần gũi với thiên nhiên lắm mới nhận ra được sự “bắt đầu” trong những cánh chim.

          Khổ thứ 2 đã diễn tả sự cảm nhận tinh tế bức tranh sang thu ở tầm xa hơn, cao hơn với những nét hữu hình, cụ thể. Cũng ở đây, ta thấy “có đám mây mùa hạ” còn vương lại. Và mây lưu luyến bắc chiếc cầu, vắt nửa mình sang thu. Với phép nhân hóa, tác giả đã gợi sự liên tưởng thú vị. Người ta thường nói “khăn vắt trên vai, con đường mòn vắt ngang sườn núi”… Hữu Thỉnh đã điểm vào bức tranh thu một hình ảnh mới mẻ, gợi cảm – hai nửa của một đám mây thuộc về hai mùa. Không phải vẻ đẹp của mùa hạ, cũng chưa hẳn vẻ đẹp của mùa thu mà đó là vẻ đẹp của thời khắc giao mùa được sáng tạo từ một hồn thơ tinh tế và nhạy cảm đang say sưa ngắm nhìn cảnh vật trong thời khắc này. Hình ảnh này có tính tạo hình trong không gian nhưng lại có thêm ý nghĩa diễn tả sự vận động của thời gian. Nhà thơ mở rộng tâm hồn để cảm nhận chuyển mùa của đất trời sang thu trong tâm trạng say sưa. Đến một lúc nào đó “mây sẽ sang thu hẳn” để thành “tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt” như trong bài thơ thu của Nguyễn Khuyến.

          Theo dòng chảy của mạch cảm xúc, đến với khổ thơ thứ 3, ta thấy nhà thơ đã nói tới những biến chuyển âm thầm trong lòng cảnh vật:

                    Vẫn còn bao nhiêu nắng

                     Đã vơi dần cơn mưa

                     Sấm cũng bớt bất ngờ

                     Trên hàng cây đứng tuổi.

          Những thi liệu như nắng, sấm, mưa là đặc trưng của mùa hạ. Nhưng với độ giảm dần từ gay gắt chuyển hóa thành dịu êm, vơi dần, bớt dần. Đó là dấu hiệu của mùa thu. Sự phân hóa giữa hai mùa có một đường ranh giới rất mong manh. Và thế là thu hiện ra rõ nét hơn qua cảm nhận bằng kinh nghiệm, suy tư sâu lắng của nhà thơ chứ không phải bằng cảm nhận trực tiếp như ở khổ thơ trên.

          Hai câu cuối khổ 3 vừa có tính tả thực vừa chứa đựng nhiều hàm ý sâu xa: “Sấm cũng bớt bất ngờ-Trên hàng cây đứng tuổi”. Ở lớp nghĩa tả thực, hiện tượng sấm mùa thu đã ít đi và không còn dữ dội như khi đang mùa hạ, hàng cây đã lớn hơn và vững vàng hơn. Nhưng hình ảnh này cũng có tính chất ẩn dụ: “Sấm” tượng trưng cho những vâng động, thay đổi của cuộc đời. Sang thu tương ứng với lứa tuổi đã quá nửa đời người. Hàng cây đứng tuổi gợi tới con người đã đứng tuổi, từng trải hơn với những suy ngẫm về cuộc đời.

          Đến đây, ta càng thấm thía vì sao có sự chùng chình, bịn rịn lúc sang thu… Vì sao vừa “dềnh dàng” lại vừa “vội vã”. Từ bất chợt nhận ra cảnh sang thu của tạo vật mà bỗng nhận ra cảnh sang thu của đời người. Con người lúc sang thu không còn bồng bột, sôi nổi, ào ạt như thời thanh niên nữa, mà sâu sắc, chín chắn hơn. Con người lưu luyến, bịn rịn với những gì dã qua nhưng cũng khẩn trương, gấp gáp thêm, vội vã thêm với thời gian, có chút gì đó bâng khuâng, bồi hồi, nhưng cũng có phần tự hào, kiêu hãnh. Trong một lần nói chuyện, nhà thơ Hữu Thỉnh có tâm sự rằng: … Với hình ảnh có giá trị tả thực về hiện tượng thiên nhiên này, tôi muốn gửi gắm suy ngẫm của mình – Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời…”. Cách nói vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có ý nghĩa ẩn dụ, ta gặp ở rất nhiều trong các bài thơ khác như hình ảnh “lộc” trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” , hình ảnh “hàng tre”, “mặt trời” trong bài “Viếng lăng Bác”… Nhưng cái đặc sắc, cái hay của nhà thơ là dã lấy cái động, là sự chuyển biến của vạn vật của thiên nhiên ở bên ngoài để nói về cái tĩnh ở bên trong tâm hồn ông. Sự sang thu của tạo vật nhịp với sang thu của con người, vũ trụ nhỏ hòa với vũ trụ lớn, cái riêng của nhà thơ mang tầm khái quát của nhân loại. Bài thơ đã khép lại nhưng dư vị vẫn còn để người đọc tiếp tục suy nghĩ thêm về thời khắc giao mùa sang thu, về những điều nhà thơ tâm sự.

          Mùa thu, mùa mang lại cảm hứng thi ca bất tận nhưng ít ai lại có thể cảm nhận tinh tế trong thời khắc giao mùa của vạn vật như nhà thơ Hữu Thỉnh. Điều ấy lại bắt nguồn từ tình cảm sâu đậm với thiên nhiên. Và “tình yêu làng xóm, yêu miền quê sẽ trở nên tình yêu Tổ quốc”. Trong cuộc sống bận rộn hôm nay, dẫu có thế nào đi chăng nữa, chúng ta cũng nên dành những khoảnh khắc để lắng sâu cảm xúc của mình, để cảm nhận vẻ đẹp của quê hương, đất nước như nhà thơ Hữu Thỉnh.

 

                                                                                  Dương Thị Hồng Thúy

 

(Tạp chí Dạy và Học trong nhà trường-Số 3- năm 2010 Viện Nghiên cứu Sư phạm – Trường ĐH Sư phạm Hà Nội)


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Thống kê truy cập
Hôm nay : 29
Hôm qua : 41
Tháng 07 : 879
Tháng trước : 1.290
Năm 2019 : 11.758
Năm trước : 8.657
Tổng số : 20.430